Yabancılar İçin İkamet İzni Türleri ve Ret Hâlinde Yapılacaklar

Türkiye’de vize ya da vize muafiyeti süresinden daha uzun kalmak isteyen yabancıların ikamet izni alması gerekir. İznin türü, süresi ve uzatma başvurusunun zamanında yapılması, kalış hakkını doğrudan etkiler. Bu yazıda ikamet izni türlerini ve başvurunun reddedilmesi hâlinde izlenecek yolları ele alıyoruz.

İkamet izni kimler için gerekir?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na göre vizenin ya da vize muafiyetinin tanıdığı süreden fazla Türkiye’de kalacak yabancıların ikamet izni alması gerekir. İkamet izninin süresi, pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa olacak şekilde belirlenir; bu nedenle pasaportun geçerlilik süresi de başvurudan önce kontrol edilmelidir.

İkamet izni türleri

• Kısa dönem ikamet izni: Turizm, taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, bilimsel araştırma gibi amaçlarla verilir; bir defada en fazla iki yıl süreyle düzenlenir.
• Aile ikamet izni: Türk vatandaşlarının ya da ikamet izni sahibi yabancıların eşleri ve çocukları için verilir; bir defada en fazla üç yıl süreyle düzenlenir.
• Öğrenci ikamet izni: Türkiye’de yükseköğrenim görecek yabancılara öğrenim süresince verilir.
• Uzun dönem ikamet izni: Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılara belirli şartlarla verilir.
• İnsani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni: Kanunda sayılan özel durumlarda verilir.

Başvuru ve uzatma

Başvurular Göç İdaresi’nin elektronik başvuru sistemi üzerinden yapılır ve il göç idaresinde randevu ile tamamlanır. Uzatma başvurusunun mevcut iznin sona ermesinden önceki altmış gün içinde ve her hâlde süre dolmadan yapılması gerekir. İzin süresi dolduktan sonra Türkiye’de kalmak, idari para cezasına ve ülkeden çıkışta giriş yasağına yol açabilir.

Sık yapılan hatalar

• Adres değişikliğinin yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine bildirilmemesi,
• Geçerli bir sağlık sigortasının bulunmaması,
• İznin verildiği amaç dışında kullanılması (örneğin izinsiz çalışma),
• Kısa dönem ikamet izni sahibinin bir yıl içinde toplam yüz yirmi günden fazla yurt dışında kalması,
• Eksik ya da tercümesiz belgeyle başvuru yapılması.

Başvuru reddedilirse ya da izin iptal edilirse

Ret ya da iptal kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Kararla birlikte ülkeden çıkış için kısa bir süre tanınabileceğinden, bu süre içinde yeni bir başvuru ya da yargı yolu planlanmalıdır. Kararın gerekçesi, hangi belgelerin eksik ya da yetersiz görüldüğünü anlamak için dikkatle incelenmelidir.

Sınır dışı etme kararı

Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Dava açma süresi içinde ve dava açılması hâlinde, kanunda sayılan bazı istisnalar dışında yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez. İdari gözetim kararına karşı ise sulh ceza hâkimliğine her zaman başvurulabilir.

Summary in English

Foreign nationals who stay in Türkiye longer than their visa or visa exemption allows must obtain a residence permit. The main types are short-term, family, student and long-term residence permits. Extension applications must be filed before the current permit expires. A refusal or cancellation can be challenged before the administrative court within 60 days, while the deadline against a deportation order is only 7 days. Av. Sıla Akdoğanlar can assist you in English.

İkamet, çalışma izni ve vatandaşlık konularındaki diğer bilgiler için Yabancılar Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular