Anlaşmalı Boşanma: Protokolde Nelere Dikkat Edilmeli?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaştığı ve genellikle tek duruşmada sonuçlanan bir yoldur. Sürecin hızlı ve sorunsuz ilerlemesi ise büyük ölçüde protokolün ne kadar açık ve eksiksiz hazırlandığına bağlıdır. Bu yazıda anlaşmalı boşanmanın şartlarını ve protokolde mutlaka yer alması gereken başlıkları ele alıyoruz.

Anlaşmalı boşanmanın şartları

Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre anlaşmalı boşanma için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması,
• Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da eşlerden birinin açtığı davanın diğerince kabul edilmesi,
• Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
• Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması.

Hâkim, çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapabilir. Taraflar bu değişiklikleri kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez.

Protokolde yer alması gereken başlıklar

Velayet ve çocukla kişisel ilişki

Velayetin hangi ebeveyne bırakılacağı ve diğer ebeveynin çocukla nasıl görüşeceği açıkça yazılmalıdır. “Çocuk babasıyla görüşebilir” gibi genel bir ifade yerine hafta sonları, bayramlar, yarıyıl ve yaz tatilleri için gün ve saat içeren bir takvim belirlenmesi, ileride doğabilecek anlaşmazlıkları önler.

İştirak ve yoksulluk nafakası

Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının miktarı, ödeme günü, ödenecek hesap ve her yıl hangi oranda artırılacağı belirtilmelidir. Eşlerden biri yoksulluk nafakası talep etmiyorsa bunun da protokolde açıkça yazılması gerekir.

Mal paylaşımı ve borçlar

Evlilik birliği içinde edinilen ev, araç, banka hesapları ve birikimlerin kime kalacağı; tapu ve ruhsat devirlerinin ne zaman yapılacağı ve masrafların kimin tarafından karşılanacağı ayrıntılı olarak düzenlenmelidir. Ortak kredi ve borçların kim tarafından ödeneceği de unutulmamalıdır.

Tazminat, ziynet eşyaları ve giderler

Taraflar birbirinden maddi ya da manevi tazminat talep edip etmediklerini, düğünde takılan ziynet eşyalarının durumunu ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin kim tarafından karşılanacağını protokolde belirtmelidir.

Belirsiz ifadelerden kaçının

Protokol, boşanma kararının bir parçası hâline gelir ve kesinleştikten sonra icra yoluyla uygulanabilir. “Ev eşe kalacaktır” gibi bir ifade, tapu bilgisi, devir tarihi ve masraf düzenlemesi içermediğinde uygulamada sorun çıkarabilir. Benzer şekilde nafakanın artış oranı yazılmamışsa her yıl yeni bir dava gerekebilir.

Duruşmada neler olur?

Anlaşmalı boşanma duruşmasında eşlerin bizzat hazır bulunması gerekir; yalnızca avukatın katılması yeterli değildir. Hâkim protokolü okur ve eşlere, protokolü özgür iradeleriyle imzalayıp imzalamadıklarını ve hükümlerini kabul edip etmediklerini sorar. Karardan sonra iki haftalık istinaf süresi işler; tarafların istinaf hakkından feragat etmesi kararın daha kısa sürede kesinleşmesini sağlar.

Protokol sonradan değiştirilebilir mi?

Mal paylaşımı ve tazminat gibi mali konulardaki düzenlemeler, karar kesinleştikten sonra kural olarak yeniden tartışılamaz. Buna karşılık velayet, çocukla kişisel ilişki ve nafaka gibi değişen koşullara bağlı hükümler, koşulların önemli ölçüde değişmesi hâlinde yeni bir davayla değiştirilebilir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce dikkatle incelenmelidir.

Aile hukukundaki diğer süreçler için Aile Hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular