Ticaret Hukuku
Ticari Alacaklarda Zorunlu Arabuluculuk Nasıl İşler?
Ticari davalarda dava şartı arabuluculuğun kapsamı, başvuru ve süreler, anlaşma ve anlaşamama hâlinde sonuçlar ve icra takibiyle ilişkisi.
Ticari alacaklar için mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak 1 Ocak 2019’dan bu yana zorunludur. Bu yol, doğru kullanıldığında uyuşmazlığın aylar hatta yıllar sürebilecek bir dava açılmadan kısa sürede çözülmesini sağlayabilir. Bu yazıda ticari arabuluculuğun nasıl işlediğini özetliyoruz.
Kısaca
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır.
- Süreç kural olarak altı hafta içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde iki hafta uzatılabilir.
- Anlaşma belgesi, taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından imzalanırsa ilam niteliğindedir.
- İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinden sorumlu tutulur.
Hangi uyuşmazlıklar kapsamda?
Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesine göre ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Fatura ve cari hesap alacakları, ticari satış bedelleri ve ticari ilişkiden doğan tazminat talepleri bu kapsamdadır. Tespit, men veya tescil gibi para dışı talepler ise kapsam dışındadır.
Başvuru nasıl yapılır?
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da uyuşmazlığa bakacak yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro, sicile kayıtlı arabulucular arasından bir arabulucu görevlendirir. Arabulucu tarafları toplantıya davet eder; görüşmeler gizli yürütülür ve bu süreçte yapılan teklifler sonradan davada delil olarak kullanılamaz.
Süreler
Arabulucu, ticari uyuşmazlıklarda görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
Anlaşma sağlanırsa
Taraflar anlaşırsa bir anlaşma belgesi düzenlenir. Bu belge taraflar, avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa icra edilebilirlik şerhine gerek olmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; ödeme yapılmazsa doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Anlaşmaya varılan konular hakkında daha sonra dava açılamaz.
Anlaşma sağlanamazsa
Arabulucu son tutanağı düzenler ve alacaklı asliye ticaret mahkemesinde dava açar; son tutanağın aslı ya da arabulucu tarafından onaylanmış bir örneği dava dilekçesine eklenir. Taraflardan biri geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmazsa, davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
İcra takibiyle ilişkisi
Alacaklı, arabulucuya başvurmadan doğrudan icra takibi başlatabilir. Ancak borçlu ödeme emrine itiraz ederse açılacak itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurulması gerekir. Ticari işlerde, sözleşmede başka bir oran kararlaştırılmamışsa temerrüt faizi olarak avans faizi istenebilir.
Ticari sözleşmeler ve alacak takibi hakkında daha fazla bilgi için Ticaret Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Arabuluculuk ücretini kim öder?
Anlaşma sağlanamazsa ilk toplantıya ilişkin ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve sonradan yargılama giderlerine eklenir. Anlaşma sağlanırsa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir.
Karşı taraf arabuluculuk toplantısına gelmezse ne olur?
Arabulucu son tutanağı düzenler ve dava açılabilir. Mazeretsiz olarak ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur.
Yurt dışındaki bir firmaya karşı da arabuluculuk gerekir mi?
Türk mahkemelerinde açılacak ticari alacak davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda ise yetkili mahkeme, uygulanacak hukuk ve tebligat usulü ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayım tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın koşulları farklıdır; somut durumunuz için bir avukattan görüş almanız önerilir.
